Johann Bernoulli Stichting voor de Wiskunde te Groningen

Frederik Adam Widder 1724-1784

Frederik Adam Widder (Oppenheim 15 January 1724 - Groningen 26 February 1784) was a professor at the University of Groningen between 1752 and 1784.

Frederik Adam Widder werd geboren in Oppenheim, als zoon van Johann Philipp Wider, de toenmalige rector van de Latijnse school aldaar. Hij kwam in 1744 als student naar Groningen en promoveerde 18 Februari 1751 tot magister in de filosofie op een proefschrift de affectibus ope musicis excitandis. Widder was een leerling van Engelhard. Als student treedt hij op als gelegenheidsdichter in de kring van Clara Feyona van Sytzama (1729-1807).

De Crosa stond als wiskundige nog dicht bij Bernoulli, Engelhard was filosofischer ingesteld. Hij en zijn leerling en opvolger Widder hebben hun aandacht voornamelijk besteed aan niet-wiskundige onderwerpen en moesten balanceren op een koord dat door de verschillende protestantse fracties was gespannen. Eerst met het aantreden van Antonius Brugmans in 1776 zou weer meer aandacht aan zuiver wis- en natuurkundige onderwerpen ontstaan.

BENOEMING tot LECTOR

In 1734 trouwde prinses Anne, dochter van de Engelse koning George II, met prins Willem IV van Oranje. Ter gelegenheid hiervan componeerde Handel de opera Parnasso in festa (De Parnassus viert feest). Willem overleed in 1751.

In 1752 werd Widder door Anna van Hannover die regentes was na de dood van haar man, de stadhouder Willem IV, in Groningen aangesteld als "publicus philosphię prelector". Hij werd in 1767 bevorderd tot buitengewoon hoogleraar met de oratie desapientia Dei in minimis naturę operibus conspicua. In 1773 volgde zijn benoeming tot gewoon hoogleraar in de filosofie en wiskunde. Van 1778 tot 1779 bekleedde hij het rectoraat, dat hij overdroeg met de rede de pręcipuis inconsequendo erruditione solidiore impedimentis philosophię studio superandis. Hij was buitengewoon lid van de Akademie der Wissenschaften in Kurpfalz.

MIDDELBURGSCHE COURANT 21 MEI 1776

Zijn naam werd 1761 gevestigd doordat hij een heruitgaaf bezorgde van Engelhards Handbuch Compendium phil. pract.. Op 30 Augustus 1777 promoveerde ene Amsingh in de filosofie bij Widder.

IN EEN DUITSE KRANT

Widder is zijn gehele leven ongehuwd gebleven. Er was altijd wel een meid in huis (of meerdere) die voor de huishouding zorgde, de bezoekers en studenten binnenliet en de collegeruimte schoonmaakte. Hij stierf in 1784 aan een bloeding. "In vriendschappelijke kringen zag men hem, ook als liefhebber en beoefenaar der muziek, gaarne.'' Aldus Boeles.

AFSCHEID

Literatuur over F.A. Widder

  • Seerp Anema, Een vergeten dichteres uit de achttiende eeuw (Clara Feyona van Sytzama). Amsterdam 1921
  • Klaas van Berkel, Universiteit van het Noorden. vier eeuwen academisch leven in Groningen. Deel 1: De oude universiteit 1614-1876
  • W.B.S. Boeles, Levenschetsen der Groninger Hoogleeraren. In: W.J.A. Jonckbloet, Gedenkboek der Hoogeschool te Groningen ter gelegenheid van haar vijfde halve eeuwfeest, Groningen 1864
  • W. van Bunge, H. Krop, B. Leeuwenburgh, H. van Ruler, P. Schuurman, M. Wielema, Dictionary of seventeenth and eighteenth century Dutch philosophers I, II 2003

Publicaties van F.A. Widder

  • Diss. philos. de malo morali. Groningen 1748
  • Diss. philos. inaug. de affectibus ope musices excitandis, augendis et moderandis. Groningen 1751
  • Diss. de Hylozoismo et Leibnitzianismo. Groningen 1758
  • Diss. astronomico - geographica de solis et umbrę stili retrogradatione singulis aliquando diebus in quibusdam terrę locis conspicua. Groningen 1760
  • De Solis et umbrę stili retrogradatione, singulis aliquando diebus, in quibusdam terrę locis, conspicua. Groningen 1766
  • Oratio de sauientia Dei in minimis naturę operibus conspicua. Groningen 1770
  • Disquisitio num, pręter humanam mensem, alii existant spiritus finiti, coporibusque ritituraliter sint vestiti. Groningen 1771
  • Oratio de auctoritate philosophise in beata vita comparanda. Groningen 1773
  • Exercitationum philosophicarum fasciculus. Groningen 1777
  • (als heruitgever van Engelhard) Philisophiam practicam et metaphysicam notis quibusdam auctam. Groningen 1767 en 1771

[HWB en HSVdeS, Maart 2019 - in voorbereiding]