Johann Bernoulli Stichting voor de Wiskunde te Groningen

Marcus Kuipers 1924-2014

Marcus Kuipers (Zwijndrecht 24 April 1924 - Annen 27 April 2014) was a professor at the University of Groningen between 1971 and 1989.

Marcus (Max) Kuipers werd op 24 april 1924 geboren te Zwijdrecht. Max was een jongere broer van de wiskundige Lauwerens (Lau) Kuipers (Dordrecht 3 Januari 1909 - Wassenaar 30 September 1991). Hij doorliep de Christelijke HBS in Dordrecht, waar hij in Juli 1941 zijn einddiploma behaalde, toen de oorlog al uitgebroken was. Datzelfde jaar begon hij als student aan de Technische Hogeschool in Delft.

Op 13 Maart 1943 werd bij het hoger onderwijs de loyaliteitsverklaring ingevoerd: de ondertekenaar daarvan zich zou onthouden van elke actie tegen de Duitse bezetter. Hoewel de leiding van de Technische Hogeschool een positief advies gaf aan de studenten, weigerde het overgrote deel van de studenten te ondertekenen. Ook Kuipers weigerde; verder studeren werd hem onmogelijk gemaakt en hij verbleef enige tijd in kamp Erika in Ommen. Na de oorlog kon hij zijn studie afmaken, daartoe in staat gesteld door de financiële ondersteuning die zijn broer Lau hem bood. Uiteindelijk behaalde hij in Februari 1950 het ingenieursdiploma voor werktuigkundig ingenieur. Tussen 1950 en 1960 was hij werkzaam bij TNO. Vanaf 1960 tot 1971 was Kuipers verbonden aan de Technische Hogeschool Eindhoven als medewerker van Johannes Bartholomeus (Jan) Alblas (1915-1998), die bij Warner Tjardus Koiter (1914-1997) gepromoveerd was. Met Alblas schreef Kuipers een reeks artikelen.

In 1971 werd Kuipers lector en later hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen. Samen met zijn collega J.A. Sparenberg was hij verantwoordelijk voor de technische mechanica. Dit vakgebied was van belang bij de ingenieursopleiding die sinds de jaren zestig in Groningen aangeboden werd. Het interessegebied van Kuipers was de continuümsmechanica, waarbij vloeistofdynamica, elasticiteitstheorie en reologie (viscositeit) samen komen. Deze vakken werden door hem onderwezen, samen met de tensorrekening die goed te pas komt bij de beschrijving van vervormbare lichamen (zoals balken en platen). De grondgedachte was dat het vakgebied technische mechanica praktijkgericht zou zijn. Bij Kuipers resulteerde dit onder meer in onderzoek naar de optimale constructie van hogedruk hydraulische slangen, waarbij meerdere studenten waren betrokken. Daarnaast kwamen soms onderwerpen aan de orde, waarbij grote praktische toepassingen niet altijd direct voor de hand lagen. Waar Sparenberg onderzoek initieerde op het gebied van zeilen, de boemerang en het boogschieten, heeft Kuipers bijvoorbeeld gewerkt aan de constructie van springplanken (samen met een schoonspringer, de hoogleraar technische scheikunde Dirk Jan (Dick) Gerritsen (1910-1996)).

Toen Kuipers in 1989 met pensioen ging bleef hij nog enige tijd actief op zijn vakgebied. Door persoonlijke omstandigheden hield dit op en verloor hij contact met het Mathematisch Instituut. Hij overleed in Annen op 27 april 2014.

Publicaties van M. Kuipers

  • Note on the macroscopic elastic constants of materials with a foam-like structure. Appl. Sci. Res. A 13 (1964) 138-143
  • On two-dimensional surface waves on a time dependent boundary. Appl. Sci. Res. A 12 (1964) 238-248
  • (met J.B. Alblas) Contact problems of a rectangular block on an elastic layer of finite thickness. I: The thin layer. Acta Mech. 8 (1969) 133-145
  • (met J.B. Alblas) On the two dimensional problem of a cylindrical stamp pressed into a thin elastic layer. Acta Mech. 9 (1970) 292-311
  • (met J.B. Alblas) The contact problem of a rigid cylinder rolling on a thin viscoelastic layer. Int. J. Eng. Sci. 8 (1970) 363-380
  • (met J.B. Alblas) The two dimensional contact problem of a rough stamp sliding slowly on an elastic layer. I: General considerations and thick layer asymptotics. Int. J. Solids Struct. 7(1971) 99-109
  • (met J.B. Alblas) The two dimensional contact problem of a rough stamp sliding slowly on an elastic layer. II: Thin layer asymptotics. Int. J. Solids Struct. 7 (1971) 225-237
  • (met J.B. Alblas) On a variational principle of Hashin and Shtrikman. Appl. Sci. Res. 26 (1972) 361-373
  • (met D.J. Gerritsen) On the angular motion of a freely falling human or animal body. J. Eng. Math. 13 (1979) 347-353
  • On the rectilinear motion of an inextensible string. J. Eng. Math. 13 (1979) 249-256
  • (met A.A.F. van de Ven) The Lagrangian formalism and the balance law of angular momentum for a rigid body. J. Eng. Math. 16 (1982) 77-90
  • (met B.W. Kooi) A unilateral contact problem with the heavy elastica. Int. J. Non-Linear Mech. 19 (1984) 309-321
  • (met B.A. van den Horn) Strength and stiffness of a reinforced flexible hose. Appl. Sci. Res. 45 (1988) 251-281
  • (met C.M.J. Hogenbirk, B.A. van den Horn en E.E.R. Jager) Optimal strength of a flexible high-pressure hose with two steel braids. Engng. Math. 22 (1988) 253-265
  • (met M. van der Veen) On stresses in reinforced high-pressure hoses. Acta Mech. 80 (1989) 313-322
  • (met A.A.F. van de Ven) Rayleigh-gravity waves in a heavy elastic medium. Acta Mech. 81(3-4) (1990) 181-190
  • (met P.C. Bregman, H.L.J. Teerling en W.A. van der Veen) Strength and stiffness of a flexible high-pressure spiral hose. Acta Mech. 97 (3-4) (1993) 185-204
  • (met B.W. Kooi) The dynamics of springboards. Journal of applied biomechanics 10(4) (1994) 335-351.
  • (met E.E.R. Jager en H.L.J. Teerling) Optimal strength of a straight flexible high-pressure hose. Mathematical Engineering in Industry 4 (1994) 283-310

Publications of M. Kuipers on MathSciNet

Promoties onder leiding van M. Kuipers

  • H.L.J. Teerling, Strength and Stiffness of High Pressure Hoses. Rijksuniversiteit Groningen 1994

Dankbetuiging. Deze tekst is een bewerking van een in memoriam uit 2014 van B.W. (Bob) Kooi.

[HWB en HSVdS November 2020]